دنيايي دغدغه موسيقي

در برنامه «شب مضراب و حنجره» اين هفته «راديو پيام»، "فريدون شهبازيان"، مهمان "رشيد كاكاوند" بود.

"فريدون شهبازيان" آهنگ‌ساز و نوازنده ویلون متولد 1321 تهران.

                        

برو محبوب من

امشب، «مدار صفر درجه»/ حسن‌ها (1) ـ در «شبکه اول» سيما ـ به پايان رسيد.

                       

قسمت آخر مجموعه «مدار صفر درجه» با 2 سكانس قشنگ و 1 سكانس مازاد، به پايان رسيد.

صداي سعدي عين شيشه است

امشب "سهیل محمودی" در بخش شبانگاهی «راديو پيام» و "رشید کاکاوند" در بخش ۳ ساعته‌ای در راديو «صداي آشنا» برنامه دارند.

"سهيل محمودي" وبلاگي به‌نام «سر گذر» دارد.

برنامه "رشید کاکاوند" (۱)، «يك شب مهتاب» نام دارد. برنامه‌ای به سردبیری‌ـ‌تهيه‌كنندگي "سامان پارسا" و کارشناسی "كورش متين" و "شهرام میرسراجی".

برنامه «يك شب مهتاب»، تاکنون ميزبان تعدادي از دوبلور/زبان‌گردان هاي قديمي صدا‌و‌سيما بوده است و ـ استثنائا ـ امشب، مهماني نداشت. برنامه امشب، مراسم بزرگداشت "محمد اسماعيلي" و "حسين تهراني" را گزارش كرد كه به‌همين مناسبت، "عباس سجادي"/ دبير مراسم بزرگداشت طي ارتباط تلفني به تشريح اهداف و نحوه برگزاري مراسم پرداخت و در حاشيه، مباحث مرتبط با موسيقي ايراني به بحث و تبادل‌نظر گذارده شد.

(۱) "رشيد كاكاوند"، مجري‌ـ‌مؤلف برنامه است.

وهن و لودگی

جدیدترین انیمیشن ایمنی که از سیما پخش می‌شود، موهن‌ترين و مسخره‌ترين آن‌ها در نوع خود است.

انيميشني با "آقاجون"، "آقا يحيي"، "سودابه‌خانم"، "پژمان"، "دكتر ايمني" و پسربچه‌هاي دوقلو.

انيميشني سراسر لودگي، مسخرگي، موهن و برخورنده كه مردم پاك‌نهاد روستايي كشور را با آرايش مسخره سر و صورت (ابروي پيوسته و سرمه و سرخاب گونه‌ها براي "سودابه‌خانم" و كلاه بافتني مسخره، سبيل هيتلري، عينك دودي و ام پي فور و هدفن براي "پژمان")، بدلباس (لباس مسخره‌اي متشكل از پيراهن‌ـ‌دامن چسبان خال ما خالي براي "سودابه‌خانم" و كلاه نمدي براي "آقا يحيي")، بدلحجه، كج و كوله و بي‌سواد نشان مي‌دهد.

از تک‌چرخ‌زدن "آقاجون" (۱) با تراكتور بگذريم كه حكايت موهن ديگري است.

(۱) پدر شوهر "سودابه‌خانم"/ عروس هاي‌لول كه «تراكتور» را teracter و «سويچ» را sevich تلفظ مي‌كند.

تعرض رسانه‌اي ـ 7: نمايش بي‌پرواي خشونت

امشب، «شبكه دوم» سيما فيلم سينمايي ۹۰ دقيقه‌اي «بازي با مرگ»/ بروس‌لي را نمايش داد. (۱)

چه توصيفي بهتر از اين از «بازي با مرگ»/ بروس‌لي:

ـ فیلمی وحشیانه، سراسر خشونت، پر از قتل،  و سرتاسر سانسور.

ـ فيلمي فشره از صحنه‌هاي انتقام، مرگ، خون، شكستن استخوان، كبودي صورت و ...

ـ فيلمي آكنده از صداي گربه و مرگ و مرگ و مرگ.

ـ خالي‌بندي در نمايش جذاب يك قهرمان شكست‌ناپذير كه اوج هنرش، گرفتن جان آدم‌ها و كشتن آن‌ها است.

ـ فاقد هرگونه پيام اخلاقي مثبت.

عجب از افراط و تفريط.

نه به زماني كه تلويزيون، موقع كشتن‌ها و قتل‌ها، دوربينش را از صحنه دور مي‌كرد و تمام صحنه‌هاي برهنگي و نيمه برهنگي را سانسور مي‌كرد و حتي بازوي لخت مردها را نشان نمي‌داد و نه به امروز كه خشن‌ترين مبارزات رزمي مردان شورت‌پوشيده با بدن‌هاي لخت و ماهيچه‌هاي متورم در ساعت پربيننده شبكه تلويزيوني عمومي كشور بدون اخطار قبلي و هشدار محدوديت سني نمايش داده مي‌شود.

اين عمل، تعرض به امنيت رواني خانواده‌ها است.

در این فیلم‌های كريه و وحشتناك، واقعه «مرگ» از طریق چشم «مقتول» نشان داده مي‌شود و اين نمايشي به‌غايت زشت و ناشايست و مضر براي تمام گروه‌هاي سني ـ به‌ويژه كودكان ـ است و آثار منفي جبران‌ناپذيري بر جا مي‌گذارد.

(۱) اين چهارمين فيلم از پنج فيلمي است كه «شبكه دوم» سيما ـ اخيرا ـ خريده و دوبله كرده است.

سنت و اصيل و امروزي بودن

"مهدي حجت"، تحصيل‌كرده دانشكده هنرهاي زيباي تهران است كه دكتري تخصصي خود را از دانشگاه يورك انگلستان دريافت كرده است.

                                      

"مهدي حجت" هم در زمينه معماري، هم در عرصه سياست و مديريت فرهنگي كشور و هم در عرصه آموزش، فعال بوده است. سال‌ها تدريس «مباني نظري معماري» در دانشگاه، رياست «سازمان ميراث فرهنگي كشور» در دهه شصت، مسؤوليت «پروژه تونل رسالت تهران» در دهه‌هاي شصت و هفتاد و طراحي و ساخت «مسجد دانشگاه صنعتي شريف» از سوابق او است.

"مهدي حجت" طرف گفتگوي شماره5 «فصلنامه آبادي» (۱) است و در اين گفتگو، اصيل‌بودن و امروزي‌بودن را از ويژگي‌هاي سنت برمي‌شمارد.

(1) گروه مصاحبه‌كنندگان: "مصطفي كياني"، "منوچهر معظمي"، "حميد حسين‌مردي" و "نرگس مروجي".

چند دانش وارسته

در برنامه «دانشوران» امروز «راديو فرهنگ»، "سيد‌عبدالله انوار" طرف گفتگوي "فاطمه ركني" است.

"سيد‌عبدالله انوار"/ نسخه شناس، فهرست‌نويس، مصحح و مترجم متولد سال ۱۳۰۳ ه.ش. تهران.

همه مردها، تو خواب‌و‌خيال زندگي مي‌كنند

امشب، قسمت سوم مجموعه تلويزيوني «بي‌صدا فرياد كن»/ مهدي فخيم‌زاده از «شبكه دوم» سيما پخش شد.

سنگ و شیشه

برنامه «شب مضراب و حنجره» رادیو پیام به تهیه‌کنندگی "وحید رستگاری" و اجرای "رشید کاکاوند" دارد کم کم ـ در رسانه ملی ـ به یک برنامه تأثیرگذار عرصه موسیقی تبدیل می‌شود.

به‌نظر من، برجستگی اساتیدی که به برنامه دعوت می‌شوند و قریحه سرشار هنری، گستردگی دامنه اطلاعات عمومی، تسلط خوب بر عرصه ادبیات و هدایت خوب و هوشمندانه "رشید کاکاوند"، رمز موفقیت این برنامه است.

هنوز یادم نمی‌رود که در برنامه دیشب «شب مضراب و حنجره» ـ که "مجید درخشانی" مهمان "رشید کاکاوند" بود ـ "رشید کاکاوند" در بیان پرکاری مهمانش و ضرورت تحمل انتقادات ـ چه بسیار نغز و سنجیده ـ گفت:

سنگ، به شیشه قطاری می‌زنند که راه افتاده باشد.

چپ دستی که بسیار نیکو می نوازد

در برنامه دیشب «شب مضراب و حنجره» رادیو پیام که ـ "مجید درخشانی" مهمان "رشید کاکاوند" بود ـ "مجید درخشانی" بسیار سرزنده، شاداب و بانشاط حاضر شد و در مواجهه با برخی انتقادات که به کارها و آثارش می‌شود ـ خیلی فروتنانه ـ برخی از آن‌ها را وارد می‌دانست و به‌خصوص، نسبت به دیگر هنرمندان عرصه موسیقی ـ کسانی هم‌چون "محمدرضا شجریان"، "محمدرضا لطفی"، "حسین علی‌زاده"، "پرویز مشکاتیان" و ... ـ احترام زیادی قایل بود و آن‌ها را متواضعانه، تکریم می‌کرد.

من، "مجید درخشانی" را هنرمندی خودساخته و خوش‌پنجه یافتم.

به‌قول "احمد صادقی"، "مجید درخشانی" چپ‌دستی است که بسیار نیکو می‌نوازد.

جهاني بنشسته در گوشه‌اي

در برنامه «شب مضراب و حنجره» اين هفته «رادیو پیام»، "مجيد درخشاني"، مهمان "رشيد كاكاوند" بود.

"مجيد درخشاني" متولد شهر سمنان، آهنگ‌ساز، نوازنده تار و 50 ساله.

                                  

اين دختر، قسمت تو نيست

ديشب، قسمت بيست‌و‌نهم مجموعه تلويزيوني «مدار صفر درجه»/ "حسن" ها از «شبكه اول» سيما پخش شد.

در «مدار صفر درجه» ديشب، سكانس «حافظيه» مي‌توانست نقطه اوج ديگري باشد اما نشد و در اين مهم، حتي از "حافظ" و شعر او هم، كاري بر نيامد.

درست به همان اندازه که "شهاب حسینی" در ايفاي نقش "حبيب پارسا"، موفق و سربلند است، "ناتالي متي" در خلق نقش "سارا آستروك"، ناكام و ناتوان است.

"شهاب حسيني"؛ چه با احساس و پرنفوذ و "ناتالي متي"؛ چه سرد، يخ‌زده، بي‌احساس و چوبي!

"شهاب حسيني" قبول و "ناتالي متي" رفوزه!

(۱) "حسن بشكوفه" تهيه كننده و "حسن فتحي" نويسنده و كارگردان.

روح درختی

ديشب، قسمت چهارم مجموعه تلويزيوني «حلقه سبز»/ ابراهيم حاتمي‌كيا از «شبکه سوم» سيما پخش شد.

                       

کاربلد

دیشب، قسمت دوم مجموعه تلویزیونی «بی‌صدا فرياد كن» در «شبكه دوم» سيما به‌نمايش درآمد.

كار "مهدي فخيم‌زاده".

كاري خوش‌ساخت و جذاب در ژانر پلیسی با سوژه قرص‌هاي روان‌گردان.

"مهدي فخيم‌زاده"، فيلم‌ساز صاحب‌سبكي است و كار خود را خوب، بلد است.

من همان موقع كه «تشريفات/توحيد» ش را ديدم و كمي بعدتر، «تاواريش» ش را؛ فهميدم كه با يك فيلم‌ساز كاربلد روبرو هستم. كسي كه در كار خود، سبك دارد و با زبان تصوير، خوب، آشنا است و در حرفه‌اش، آموخته.

از "مهدي فخيم‌زاده" متولد سال ۱۳۲۱ ه.ش. تهران، علاوه بر اين؛ فيلم‌هاي «خواستگاري»، «شتاب‌زده»، «همسر» و «هم‌نفس» و مجموعه‌هاي تلويزيوني «تنهاترين سردار»، «خواب و بيدار»، «ولايت عشق» و «هم‌نفس» را ديده‌ام.

رغبت مستمع و شوق صاحب‌سخن

"روح‌الله خالقي" در جلد سوم كتاب «سرگذشت موسيقي ايران» (۱) ـ آن‌جا كه رفتار آموزشي "حبيب سماعي" را آسيب‌شناسي مي‌كند ـ مي‌گويد:

ـ تا شاگردي رغبت استاد را به جانب خود نكشد و احترام حق استادي را حفظ نكند، نمي‌تواند از استاد، انتظار انتقال رموز هنر را داشه باشد.

(۱) روح‌الله خالقي. سرگذشت موسيقي ايران: جلد سوم (به‌همراه گزيده جلد اول و دوم). به كوشش: ساسان سپنتا. تهران. مؤسسه فرهنگي ـ هنري ماهور. ۱۳۷۷. چاپ اول.

مرا كيفيت چشم تو كافي است

مهمان برنامه «شب مضراب و حنجره» راديو پيام این هفته "سيد‌جلال‌الدين محمديان" بود. (۱)

"سيد‌جلال‌الدين محمديان" همراه همسرش به برنامه آمده و در خوانندگي حاضر و آماده بود و در طول برنامه، چندين مرتبه آواز خواند.

در این گفتگوی چهار ساعتی، "رشید کاکاوند"/ گوينده بخش از سوابق مهمانش پرسيد و تعدادي از آثار وي را پخش كرد؛ آثاري هم به زبان فارسي و هم به زبان كردي (۲) كه از ميان آثار پخش‌شده، ۳ اثر توجه من را بيشتر جلب كرد:

ـ آوازي به‌همراهي كمانچه "علي‌اصغر بهاري".

ـ آوازي در بيات اصفهان به‌همراهي ني "محمد موسوي".

ـ آهنگ «شيرين شيرينه» (۳) با گويش كرمان‌شاهي.

"سيد‌جلال‌الدين محمديان" اعتراف كرد كه زياد، راديو گوش نمي‌كند. وي، برنامه‌هاي راديو را «آبكي» توصيف كرد و ـ در پاسخ به سؤال "رشيد كاكاوند" ـ گفت كه در پي حضور در اين برنامه، نظرش صد در صد عوض شده و تغيير كرده است. وي در اين مورد به‌حدي پيش رفت كه سرانجام ـ و در پايان برنامه ـ خود را «هوادار راديو» معرفي كرد.

ناگفته نماند كه "رشید کاکاوند"، «تفأل» (۴) برنامه خود را فراموش نكرد و اين كار را با غزل حافظ ـ در ابتداي نيمه دوم برنامه ـ انجام داد. به‌علاوه آن‌كه وی، "قيصر امين‌پور" را نماينده واقعي شعر سه دهه اخير معرفي و سروده‌اي از او قرائت كرد.

(۱) اين برنامه، نهمين برنامه «شب مضراب و حنجره» است و قرار است در دو برنامه بعدي ـ به‌ترتيب "مجيد درخشاني" و "فريدون شهبازيان" حاضر شوند.

(۲) به‌ويژه از "علي‌اصغر كردستاني".

(۳) به‌قول "رشيد كاكاوند"، این آهنگ قبلا با صدای "شهاب جزایری" در خاطره‌ها جا گرفته است.

(۴) با سپاس از "يكتا" به‌خاطر تذكرش.

توضيح: عنوان اين يادداشت را از كلام قطعه آوازي "سيد‌جلال‌الدين محمديان" به‌همراهي ني "محمد موسوي" گرفتم.

هرج و مرج

چند مدتي است كه در اتوبوس‌هاي بين‌شهري، فيلم سينمايي نمايش مي‌دهند.

فيلم‌هايي از شبكه فيلم‌هاي ويديويي كشور. (1)

فيلم‌هايي كه از «معاونت امور سينمايي و سمعي بصري» وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، پروانه نمايش دارند.

هيچ قاعده و ضابطه‌اي بر نمايش فيلم در اتوبوس‌هاي بين‌شهري، حاكم نيست:

ـ نمايش فيلم در اتوبوس بين‌شهري ـ كه وسيله نقليه عمومي است ـ از نظر حقوقي، كار خلافي است. چرا كه به‌استناد و تصريح مصوبه قانوني مورد تأكيد در ابتداي تمام فيلم‌ها، اين فيلم‌ها براي «نمايش خانگي» عرضه شده و متخلفان تحت پيگرد قوانين كيفري قرار خواهند گرفت.

ـ فيلم‌ها به انتحاب شوفرها و شاگرد شوفرها نمايش داده مي‌شود و انتخاب آن‌ها، كاملا سليقه‌اي است. به‌استناد مشاهده فردي و برداشت شخصي، فيلم‌هاي منتخب اين عزيزان زحمتكش و محترم، غالبا اكشن، كمدي و يا پسر ـ دختري و گاهي تكراري است و به‌ندرت فيلمي از سينماي مؤلف و هنري كشور به حلقه انتخاب ايشان، راه پيدا مي‌كند.

ـ مسافرت امر خسته‌كننده‌اي است و فرد خسته نيازمند سكوت و آرامش محيطي است. فيلم‌هاي اكشن پر سروصدا است و با فراز و نشيب شديد حركت سوژه، نور، رنگ و حركت تصوير همراه است و براي آدم خسته نيازمند سكوت و آرامش محيط، بسي آزاردهنده.

ـ در نمايش فيلم‌ها، نه حال روحي و رواني مسافران و نه مناسبت‌هاي مذهبي در نظر گرفته مي‌شود. به‌محض حركت اتوبوس، شاگرد شوفر به‌صورت ربوتيك به‌سوي ويديو پلي‌ير، سي‌دي‌يو پلي‌ير و يا چنجر رفته و بي‌هدف و كاملا از روي عادت ـ بدون اين‌كه درخواستي و خواهشي براي نمايش فيلم باشد و بدون توجه به مناسبت ژانر فيلم منتخب با مناسبت آن روز ـ دستگاه را راه مي‌اندازد. حال خواه آن‌روز يك روز شادي باشد و يا يك روز عزاي مذهبي. (2)

ـ فيلم‌هاي پسر ـ دختري سينماي ايران، يكي از عوامل انحراف نسل جوان كشور است و نمايش آن در اتوبوس، تبليغ منكر است و كاري ضد‌فرهنگي.

ـ تحمل فيلم كم‌مايه و سطحي فاقد جنبه‌هاي هنري در وانفساي اتوبوس، آن‌هم به‌صورت تكراري، خسته‌كننده و عذاب‌آور است و مخل آسايش و تمدد اعصاب. 

ـ فيلم‌ها به مسافران تحميل مي‌شود و مسافران نه در انتخاب آن نقشي دارند و نه امكان فرار از آن را دارند. مسافران نگون‌بخت مجبور به تحمل و ديدن فيلم‌ها هستند؛ حتي اگر نخواهند، احيانا از آن متنفر باشند، احتمالا حوصله نداشته باشند، اتفاقا تمركز و تحمل نداشته باشند و يا هزار درد و مرض ديگر داشته و نتيجتا تحمل آن فيلم خاص برايشان عذاب‌آْور باشد.

ـ تركيب سني مسافران، متنوع است و افرادي از تمام گروه‌هاي سني در ميان آن‌ها وجود دارد. پر واضح است كه خشونت رايج غالبا موجود در فيلم‌هاي منتخب، براي كودكان حاضر در اتوبوس مضر است و مي‌تواند منشاء عوارض سوء رواني و در نتبجه رفتاري در ايشان بشود. (3)

 (1) شبكه‌ فيلم‌هاي ويدويي مؤسسات تحت نظارت «مؤسسه رسانه‌هاي تصويري» وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي.

(2) يك مرتبه يادم مي‌آيد وفات يكي از ائمه بود و عزاي عمومي و تعطيل رسمي، كه شاگرد شوفر به نمايش فيلم «عروس خوش‌قدم»/ ... اقدام كرد.

(3) يادم مي‌آيد يك مرتبه فيلمي از «باليوود»/ سينماي تجاري هند نمايش مي‌دادند. اسم فيلم ـ از آن‌جا كه فاصله زماني زيادي افتاده است ـ يادم نيست. فيلمي خوش‌ساخت و جذاب كه در آن، هنرپيشه‌هاي خوش قد‌و‌قامت، خوش‌رو، خوش‌تركيب و بزن بهادر هندي فيلم ـ در نهايت خشونت با چوب، مفتول آهني، زنجير دانه‌درشت فولادي، چاقو، قمه و پنجه‌بوكس به جان هم افتادند و پس از چند ده دقيقه زد و خورد، بالاخره يكي از طرف‌هاي درگيري موفق شد تا شمشيري به‌دست آورد و به‌كمك آن، جنگ را مغلوبه كرده و در فرصتي نهايي، شمشير را از سر به‌سوي شكم حريف، هدف گرفته و تا بيخ قلاف فرو كند؛ به‌نحوي‌كه بيش از نيمي از آن از كمر او خارج شود. صحنه‌اي به غايت وحشيانه زير نورهاي سرخ و آبي در دريايي از خون و خونابه. من با این سن و سالم كه خيس عرق شده، طپش قلب گرفته، تمام بدنم درد مي‌كرد و به‌شدت عصبي و متشنج بودم. حالا، شما واكنش مسافران كودك حاضر در اتوبوس را خودتان تصور كنيد.

نتیجه معکوس

چند مدتي است تب نمايش انيميشن‌هاي «راهنمايي و رانندگي» و انيميشن‌هاي «ايمني» در سيماي جمهوري اسلامي بالا گرفته است.

          

اين‌روزها كمتر كسي است كه "جناب سرگرد"، "سيا ساكتي"، "هوتن"، "آقاسوتي"، "داودخطر"، "داداش سيا" و ... انيميشن‌هاي راهنمايي و رانندگي و "آقاي ايمني"، "سعيد"، "محمود"، "آقاجون"، "منيژه‌جون"، "صغري"، "حسن"، "جاسم"، "سودابه‌خانم"، "آقايحيي"، "پژمان‌جون" و ... انيميشن‌هاي ايمني را نشناسد. بچه‌ها كه براي اين شخصيت‌هاي محبوب، سر و دست مي‌شكنند.

               

به‌نظر من، انيميشن‌هاي «راهنمايي و رانندگي»، كوچك‌ترين تأثير مثبتي در ترويج مقررات رانندگي ندارد كه هيچ، تازه بدآموزي هم دارد. چرا كه اين انيميشن‌ها به تيپ‌سازي از شخصيت‌هاي منفي جامعه مي‌پردازند و نسبت به اين شخصيت‌هاي منفي كليشه‌شده در جامعه، محبوبيت عمومي ايجاد مي‌كنند. خيلي شبيه اقدام سينماي مبتذل زمان شاه در تيپ‌سازي از ‌«جاهلان» يا آن «دايي» ماست‌مال خطاهاي رنگ و وارنگ خواهر‌زاده‌هايش و يا حتي آن «خدمت‌كار» رشتي كه قربان ساق پاي خانم‌ها مي‌رفت.

به‌نظر من انيميشن‌هاي «ايمني» نيز دچار آسيب‌هاي ديگري است. جدي‌ترين اشكال انيميشن‌هاي «ايمني» عبارتست از:

ـ وهن مردم پاك‌نهاد روستايي.

ـ اهانت و سبك‌شمردن برخي مشاغل جامعه به‌ويژه رانندگي.

و

ـ آسيب‌رسانيدن به يك‌پارچگي و وحدت ملي.

درجه‌بندی سنی برنامه‌های تلویزیونی

به‌نظر من، درجه‌بندی سنی برنامه‌های تلویزیونی یک ضرورت است.

"سهیلا مشتاق"/ روان‌شناس (به‌نقل: شماره ۱۳۳۱ هفته نامه سروش) هر روز با کودکانی سروکار دارد که از همه چیز می‌ترسند و به‌زعم وی بسیاری از این ترس‌ها ناشی از برنامه‌های تلویزیونی است. از نظر نامبرده، بعضی از سریال‌های تلویزیون، خشونت را در کودکان تقویت می‌کنند.

از نظر "فریدون جیرانی"/ فیلم‌ساز (به‌نقل: شماره ۱۳۳۱ هفته نامه سروش) ۱۰، ۱۲ و ۱۶ سال درجه‌بندی تمام کشورهای دنیا است و در هیچ جای دنیا، فیلم‌های ویژه بزرگ‌سالان در ساعات اولیه شب ـ که کودکان بیدار هستند ـ پخش نمی‌شود.

من در وبلاگم، مجموعه یادداشت‌هایی تحت عنوان «تعرض رسانه‌ای» دارم که در آن‌ها به نمایش بی‌پروای «خشونت»، «آسیب های اجتماعی» و «نمودهايي از ماورا» در ساعات پربیننده تلویزیون بدون هشدار قبلی و اخطار محدودیت سنی انتقاد کرده‌ام.

حسرت همیشه

به فرموده خداوند، «ان الانسان لفی خسر» که انسان همیشه در «ضرر» و «زیان» است.

"قیصر امین پور"، این حسرت همیشه انسان بر فرصت های از دست رفته را، چه قدر خوب بیان کرد و گفت:

حرف هاي ما هنوز ناتمام ...
تا نگاه مي‌كني :
وقت رفتن است
باز هم همان حكايت هميشگي!
پيش از آن كه با خبر شوي!
لحظه عزيمت تو ناگزيز مي‌شود
آي ...
اي دريغ و حسرت هميشگي!
ناگهان
چه قدر زود
دير مي‌شود!

تعرض رسانه‌اي ـ 6: تنه‌زدن ارواح

امشب، قسمت سوم مجموعه تلويزيوني «حلقه سبز»/ ابراهيم حاتمي‌كيا (1) تحت حمايت بي‌دريغ (2) «شبکه سوم» سيما پخش شد:

                         

تعرض رسانه‌اي ـ 5

امشب، «شبکه دوم» سیما، فيلم سينمايي ۹۰ دقيقه‌اي «رييس بزرگ»/ بروس‌لي را بدون اخطار نمايش داد.

فيلمي خشن و فاقد پيام اخلاقي مثبت که سراسر خون، قتل، مرگ، انتقام، قهرمان‌پروری، خالی‌بندی و ... است.

فیلم‌های خشن، آثار سوئی بر کودکان و گروه‌های سنی خاص در پی دارد و به‌نظر من، نمایش آن‌ها در ساعت پربیننده از شبکه تلویزیونی عمومی کشور - بدون اخطار قبلی و هشدار محدودیت سنی - کار نادرستي است. اين عمل، تعرض به امنيت رواني خانواده‌ها است.

(۱) «شبکه دوم» سیما اخیرا 5 فیلم "بروس لی" را خریده و آن ها را مجددا دوبله کرده است. تصاویر این فیلم‌ها توسط کمپانی سازنده، بازسازی و توسط "علیرضا باشکندی" دوبله شده است.

نماد موعظه حسنه

كتاب شماره42 همشهري (1) تحت عنوان راشد: نماد موعظه حسنه، گلچيني از گفتار و نوشتار "حسين‌علي راشد" است.

در اين كتاب مي‌خوانيم:

"حسين‌علي راشد" (1284ـ1359 ه.ش.) از مشاهير وعاظ معاصر و از پيشكسوتان حوزه و دانشگاه بود.

وي نخستين روحاني و اهل منبري بود كه در سال‌هاي دهه 1320 هجري شمسي با راديو همكاري خود را آغاز كرد و مدت 37 سال با شيوه‌اي متعارف ـ فارغ از هرگونه مداهنه و مجيزگويي ـ به موعظه حسنه براي شنوندگان راديو پرداخت.

"حسين‌علي راشد"، فرزند پير فضليت "حاج آخوند ملاعباس تربتي" بود كه در دوم تير سال 1284 ه.ش. در روستاي «كاريزك» از توابع «تربت حيدريه» خراسان ديده به جهان گشود و پس از عمري ارشاد و تبليغ ديني در هفتم آبان سال 1359 ه.ش. در سن 75 سالگي در تهران چشم از جهان فرو بست و در قطعه83 «بهشت زهرا» به خاك سپرده شد.

تدريس در دانشگاه، سخنراني در منابر و راديو، نوشتن مقالات در مطبوعات و تحقيق و تأليف كتاب به‌منظور تبليغ و نشر دين اسلام و معرفي مكتب انبيا و اولياي الهي براي هدايت جامعه به‌سوي كمال حقيقي، مجموعه فعاليت‌هاي اين حكيم فرزانه و روحاني بود.

(1) «روزنامه همشهري» با حمايت «سازمان تبليغات اسلامي»، هر پنجشنبه يك جلد كتاب ـ به‌صورت رايگان ـ ضميمه دارد.

هوربابایی

اين آواز آیيني كه از گذشته‌هاي دور در ناحيه «کاشان» خوانده مي‌شده مربوط به آيين انفاق در ماه مبارك رمضان است ...

خواننده استاد

مهمان برنامه «شب مضراب و حنجره» (۱) رادیو پیام این هفته "فریدون خشنود" بود.

"فریدون خشنود" آهنگ‌ساز موسیقی پاپ است که ۴ ساعت طرف گفتگوی "رشید کاکاوند" بود.

در این گفتگوی چهار ساعتی ـ که با متانت و وقار هر دو نفر پیش رفت ـ "فریدون خشنود" از گفتن سن و تعداد فرزندانش طفره رفت و از معرفی آثار پیش از انقلابش خودداری نمود و بارها و به کرات از "علی‌رضا افتخاری" با پیشوند «استاد» یاد کرد به‌نحوی که این امر، سرانجام با واکنش مؤدبانه "رشید کاکاوند" مواجه شد. در مورد اخیر "رشید کاکاوند" گفت:

- در کشوری که نثار پیشوند استاد برای "محمدرضا شجریان" هم با خست همراه است و حتی من تاکنون نشنیده‌ام کسی به "شهرام ناظری"، «استاد» بگوید خطاب «استاد» به "علی‌رضا افتخاری" ـ خواننده سخت کوش و بااستعدادی که من بسیار دوستش دارم و کسوت شاگردی "محمدرضا شجریان" را دارد ـ جای کمی تأمل دارد.

(۱) برنامه زنده‌اي به‌صورت دو‌نفره (مجري بخش و مهمانش) كه هر هفته ـ سه‌شنبه شب از ساعت 22 تا ساعت 2 بامداد روز بعد ـ ميزبان يكي از هنرمندان تاثيرگذار عرصه موسيقي كشور است. این سلسله برنامه‌ها از سه‌شنبه (13/06/1386) آغاز شده و تاکنون میزبان ۸ نفر از هنرمندان عرصه موسیقی بوده است:

1ـ خشايار اعتمادي {مهمان سه‌شنبه (13/06/1386)}

2ـ اكبر آزاد {مهمان سه‌شنبه (20/06/1386)}

3ـ حسين يوسف‌زماني {مهمان سه‌شنبه (27/06/1386)}

4ـ جلال ذوالفنون {مهمان سه‌شنبه (03/07/1386)}

5ـ بیژن بیژنی {مهمان سه‌شنبه (17/07/1386)}

6ـ همایون خرم {مهمان سه‌شنبه (24/07/1386)}

7ـ کامبیبز روشن روان {مهمان سه‌شنبه (01/08/1386)}

۸ـ فریدون خشنود {مهمان سه‌شنبه (۰۸/08/1386)}

فرصت از دست‌رفته

اين هفته، «شبکه دوم» سيما، قسمت بيستم مجموعه تلويزيوني «چهل سرباز» را پخش كرد.

كار "محمد نوري‌زاد".

عبور از 100

امروز، مراجعات وب‌لاگ من براي نخستين مرتبه از مرز ۱۰۰ مراجعه در روز عبور كرد.

با احتساب ۱۱۰ مراجعه تا اين لحظه امروز، تعداد بازديدكننده‌هاي وب‌لاگ من، ۶۷ نفر و متوسط مراجعات روزانه، ۴۳ بازديد است كه اين براي وب‌لاگ من ـ از بدو تولدش ـ يك ركورد است. 

من، اين را از لطف مراجعه‌كننده‌هاي نازنين مي‌دانم كه مطالب حقير را قابل دانسته و نگاه كرده‌اند.

به‌نظر من، توجه ديگران عطيه الهي و هديه بزرگ خداوند است كه به‌خاطرش، بايد جشن گرفت و سپاسگزاري كرد.

خدايا! توجه و عنايت خوانندگان، ذره‌اي از كوه بخشش و گوشه‌اي از درياي عنايت تو است.

خدايا! اين حقير را از آن محروم نكن.

مرگ و ناكامي

با نزديك‌شدن مجموعه تلويزيوني «مدار صفر درجه»/ حسن فتحي به پايانش، به‌تدريج «رومانتيسم» جاي خود به «مرگ و ناكامي» مي‌دهد و شخصيت‌هاي داستان، يكي يكي به كام مرگ مي‌افتند، با ناكامي مواجه مي‌شوند و يا به هر دو عارضه مبتلا مي‌گردند.

امشب، مجموعه مي‌رفت تا در سكانس «اعدام سرگرد»، اوجي ديگر بگيرد؛ اما با «زينت‌پرستي» سرگرد، اين فرصت حيف شد.

تمام آرمان‌خواهي "سرگرد فتاحي" (۱) وظيفه‌شناس و مبارز با «زينت‌خواهي» قبل از مرگ وي، ضایع و صحنه زیبای اعدام زیر باران با حضور "زینت‌" (۲) در لباس عروس به ابتذال کشیده شد.

به‌علاوه كه، هنوز نقش توده مردم در مبارزات ملی ـ هم‌چنان ـ کم‌رنگ و فراموش‌شده است.

(۱) به نقش آفرینی "پی یر داغر" لبنانی.

(۲) به نقش آفرینی "لعیا زنگنه".

قدرت ذهن

امشب، «شبكه چهار» سیما ـ در برنامه «سینما و ماورا» ـ فیلم مستند «راز»/ The secret را برای چندمین مرتبه نمایش داد و در گفتگوی "اکبر عالمی"/ کارشناس‌ـ‌مجري و "عيسي جلالي"/ روانشناس به نقد و بررسي گذاشت.

مستند «راز» اثر "درو هريوت" و در موضوع «قدرت ذهن» است و به بهانه تشريح «نحوه عمل قانون جاذبه»، اين موضوع را در مقولات «خودشفادهي»، «مبارزه منفي»، «تخيل» و «انرژي» مطرح مي‌كند.

برخي از فرازهاي فيلم عبارتست از:

ـ تخيل، همه چيز است. (آلبرت انيشتين)

ـ با هرچه مقابله كنيد، ايستادگي مي‌كند. (كارل يونگ)

ـ همه چيز در جهان هستي، انرژي است.

ـ قدرت، تماما در درون ما است.

ـ انسان چيزي مي‌شود كه به آن مي‌انديشد.

ـ انسان همان‌طور زندگي مي‌كند كه در تفكر او است.

ـ خودتان را از تمام ناممكن‌هاي طاقت‌فرسا رها كنيد.

ـ اين خيلي مهم است كه اخلاق شكرگزاري داشته باشيم.

تعرض رسانه‌ای - 4

دیشب، شبکه سوم سیما، قسمت دوم مجموعه ماورايي «حلقه سبز»/ ابراهیم حاتمی‌کیا را بدون اخطار نمايش داد.

نمایش فیلم‌های ماورایی در ساعت پربیننده از شبکه تلویزیونی عمومی کشور بدون اخطار قبلی و هشدار محدودیت سنی، آثار سوئی برای کودکان و گروه‌های سنی خاص در پی دارد و به‌نظر من كار نادرستي است.

به‌نظر من، اين عمل تعرض به امنيت رواني خانواده‌ها است.

حلقه سبز - 2: شکست تلویزیونی

ديشب، قسمت دوم مجموعه تلويزيوني «حلقه سبز»/ ابراهيم حاتمي‌كيا از شبكه سوم سيما، پخش شد.

قسمت دوم مجموعه، تركيب سياه‌نمايي از معلوليت، بيماري، بدبياري و بدرفتاري است. به‌ويژه بدرفتاري "گلبهار روزبهاني" (با نقش‌آفريني سيما تيرانداز) در سكانس «خانه زنان مجرد» (۱) از نقاط ضعف اين قسمت به‌شمار مي‌رود. در بازي ضعيف و سطحي "سيما تيرانداز"، رفتارهاي نوروتيك و ديوانه‌بازي‌هاي مصنوعی "گلبهار" جاي بازي زيرپوستي و عميق را گرفته و جيغ‌هاي بنفش اين ديوانه نعره‌كش، قسمت دوم مجموعه را به اثري غيرقابل تحمل و اعصاب‌خردكن تبديل كرده است.

اين قسمت، قايم‌موشك "گلبهار" و روح "حسن" (با نقش‌آفريني حميد فرخ‌نژاد) هم با «مهر»، «چادرنماز» و «مقنعه» بر سر «سجاده» (۲) و هم در ميان پرده‌هاي نايلوني بخش آي‌سي‌يوي بيمارستان است. به‌ويژه روح بي‌اعتمادي حاكم ميان همكاران حرفه پزشكي و پرستاري در سكانس «بي‌هوشي خانم دكتر» به‌شدت آزاردهنده است.

هم‌چنين در اين قسمت، بازي سرد و خشك "حميد فرخ‌نژاد" (در نقش روح حسن) هم‌چنان باورناپذير مي‌ماند.

به‌نظر من، مجموعه تلويزيوني «حلقه»، یک شکست تلویزیونی و به‌تعبیر "هادی معیری‌نژاد" ـ در روزنامه همشهری امروز ـ نوزاد از پیش مرده است.

(۱) پديده‌اي كه در مجموعه‌هاي داستاني سيما، رو به رشد است.

(۲) که به‌سرعت، آدم را به ياد «مهر»، «تسبيح» و «سجاده» دکتر "طاها پژوهان" در مجموعه تلويزيوني «اغما»/ سيروس مقدم مي‌اندازد.

ميكروفون يا گوشت‌كوب

وقتی "داود عابدی"/ خبرنگار شبكه خبر سيما، فراموش می‌کند که سکوت، حق "ناصر حجازی"/ سرمربي تيم استقلال تهران است؛ میکروفونش به گوشت‌کوب تبديل مي‌شود.

تعرض رسانه‌ای - 3

بعد از اقدام مكرر «شبكه چهارم» سيما به نمايش بدون اخطار فيلم‌هاي ماورايي، اين‌بار (۱) «شبكه دوم» سيما به نمايش بدون اخطار فيلم «خشم اژدها» در ساعت پربيننده پخش خود اقدام كرد.

به‌نظر من، نمایش فیلم‌های خشني هم‌چون «خشم اژدها» در ساعت پربيننده بدون اخطار قبلي و هشدار محدوديت سني كار درستي نيست و براي كودكان اثرات سوء رفتاري در پي دارد.

به‌نظر من، اين عمل تعرض به امنيت رواني خانواده‌ها است.

به‌نظر من، نه فقط نمايش «سكس»، نمايش بي‌مهاباي «رومانتيسم» و نمايش بي‌حساب «آسيب‌هاي اجتماعي»، بلكه نمايش بدون محدوديت «خشونت» نيز مي‌تواند براي گروه‌هاي سني خاص در رسانه عمومي كشور، موجب عوارض سوء رفتاري شود.

لازم است علاوه بر آموزش آثار سوء تماشاي «خشونت» بر كودكان به والدين ايشان، از نمايش برنامه‌هاي حاوي «خشونت» در ساعات پربيننده خودداري شود و قبل از نمايش چنین برنامه‌هايي، اخطارهای لازم داده و «برچسب محدوديت سني» ـ حتما ـ در صفحه نمايش تلويزيون حك شود.

(۱) امشب یعنی جمعه (۰۴/۰۸/۱۳۸۶)

اثر و چهره متفاوت

امروز ـ برای چندمین مرتبه ـ ۲ دفعه به قطعات آلبوم «پنهان چو دل» گوش كردم.

«پنهان چو دل» اثر گروه موسيقي «شمس» به سرپرستي "كيخسرو پورناظري" است با 11 قطعه (۱) در مايه‌هاي مختلف موسيقي ايراني و در قالبي تلفيقي از موسيقي رديف دستگاهي و اركسترال. 

 

«پنهان چو دل» ـ از يك‌سو ـ تجربه‌اي جديد براي گروه موسيقي «شمس» است و ـ از سوي ديگر ـ چهره جديدي از "حميدرضا نوربخش"/ خواننده اثر ارايه مي‌دهد.

ـ در آهنگ «پنهان چو دل»، تنبور ـ ساز اجدادي پورناظري‌ها ـ جاي خود را به سازهاي موسيقي ملي ايران ـ تار، سه‌تار، بربت، كمانچه، سنتور، قانون، ني و تنبك ـ و پركاشن‌هاي مختلف داده است. تركيب اين سازها به‌علاوه چند ساز سمفونيك، قالبي تازه پديد آورده كه از تجربه قبلي اين گروه ـ يعني آلبوم «مستان سلامت مي‌كنند» ـ كاملاً متمايز است و محصول، آهنگ زنده، زلال و پرتحركي شده كه با كيفيت خوبي ضبط و عرضه گرديده است.  
ـ "حميدرضا نوربخش" از سابقه در رديف دستگاهي برخوردار است كه در اين اثر، هنرمندي تمام‌عيار، مبرز و تحسين‌برانگيز مي‌نمايد.

(۱) در نوار كاست اين اثر، تنها ۸ قطعه از اين تعداد گنجانيده شده است.

همسر، بهترين دوست انسان

برنامه «رز سفيد» اين هفته «راديو سلامت» ـ در موضوع همسرگزيني ـ بود و به بحث مسايل سال اول ازدواج اختصاص داشت.

اين برنامه از گفتگوي "خ. حسني"/ مجري برنامه و "حسن رحماني شمس"/ كارشناس ارشد روانشناسي باليني و مشاور خانواده، 2 سؤال تلفني و 1 قطعه نمايشي تشكيل مي‌شد (1) و (2):

1ـ كارشناس برنامه از تحقيقي خبر داد كه نشان مي‌داد:

زوج‌هايي كه علي‌رغم مخالفت خانواده‌هايشان، ازدواج مي‌كنند غالبا با شكست مواجه مي‌شوند.

۲ـ هم‌چنين كارشناس برنامه به تحقيق 2 نفر پژوهشگر روي 350 زوج موفق اشاره كرد. تحقيقي كه در آن از زوج‌هاي موفق خواسته شد وجوه بااهميت ازدواج‌شان را بيان كنند و در آن 14 عامل سنجيده شد كه 7 عامل آن مشترك بود:

1ـ2ـ عوامل مشترك موفقيت در ازدواج عبارتست از: صميمت و دوستي ـ نثار دوستي پاك و زلال ـ داشتن تعهد درازمدت ـ اعتقاد به تقدس ازدواج ـ داشتن توافق بر سر اهداف و مقاصد زندگي ـ سير فزاينده جذابيت همسر ـ حفظ ارتباط زناشويي به‌خاطر تداوم ازدواج

2ـ2ـ نقش اجتماعي ازدواج براي مردان اولويت بيشتري دارد.

3ـ2ـ يادآوري خاطرات خوش گذشته براي زنان اولويت بيشتري دارد.

4ـ2ـ احساس افتخار نسبت به موفقيت همسر براي مردان اولويت بيشتري دارد.

5ـ2ـ توافق بر سر اهميت وجود يك فلسفه در زندگي در مردان بيشتر است.

6ـ2ـ توافق بر سر اهميت روابط زناشويي در مردان بيشتر است.

7ـ2ـ توافق بر سر اهميت چگونگي و زمان بروز احساسات در زنان بيشتر است.

3ـ بنابر نظر كارشناس برنامه «ميل»، «صميمیت» و «تعهد» از مهم‌ترين عوامل دوام و بقاي زندگي مشترك است.

4ـ سؤال تلفني ضبط‌شده نخست، پرسش كليشه‌اي شنونده محترم و عزيزي بود كه كارشناس برنامه، آن‌را سؤال خيلي خوبي تشخيص داد و در پاسخش، دليل عمده بسياري از اختلافات ابتداي زندگي را عدم‌شناخت همسران از يكديگر اعلام و تأكيد كرد كه بين زن و مرد تفاوت وجود دارد و پذيرش اين تفاوت‌ها و داشتن انعطاف در مقابل آن‌ها، باعث انطباق و سازگاري بيشتر همسران است.

5ـ تلفن ضبط‌شده دوم، سؤال مادري از ميزان علمي‌بودن مدت 2 سال انتظار پسر و دختري جوان شاغل به‌تحصيل بود كه كارشناس برنامه ـ در پاسخ ـ آشنايي كمتر از 3 ماه و فرايندي طولاني‌تر از 18 ماه را باعث بروز مسايل و مشكلات در ازدواج دانست.

6ـ در قطعه نمايشي، "حامدجون" از همسرش، "مرجان‌خانوم" به "بهنام" گلايه كرد مبني بر اين‌كه "مرجان‌خانوم" بيشتر مشورت‌هايش را از خانواده‌اش مي‌گيرد و با توصيه "بهنام" بر حفظ كيان خانواده مواجه شد.

7ـ اعلام‌نظر كارشناس برنامه مبني بر اين‌كه همسر، بهترين دوست انسان است و تأكيد مجري بر آن، پايان‌بخش برنامه بود.

 (1) هم‌چون غالب برنامه‌ها، مجري برنامه خودش را معرفي نكرد ـ هر چند در خطاب‌هاي كارشناس برنامه مي‌شد شهرتش را فهميد ـ و به‌جاي اين‌كار وعده مطالب بسيار مفيدي را در همان ابتدا به شنوندگان داد.

(2) كلام تيتراژ برنامه اين است:

زندگي بال و پري دارد با وسعت مرگ ـ پرشي دارد به اندازه عشق 

دانش‌پژوه برجسته ايراني

برنامه دانشوران اين هفته راديو فرهنگ، برنامه اول استاد "هاراطون داويديان" بود.

برنامه‌اي به تهيه‌كنندگي "پروین کاووسی" و اجراي "فاطمه ركني".

"هاراطون داويديان" روان‌پزشك متولد ۱۳۰۳ تهران، استاد دانشگاه از سال ۱۳۴۷ تا سال ۱۳۷۰ (كه بازنشسته شد)، آغازگر و مبدع واژه‌گزيني رشته روان‌پزشكي و ...

اين برنامه، قبلا پخش شده بود كه اين مطلب گفته نشد و «برنامه اول» اين استاد بود كه باز معلوم نشد كه «اول» از چند تا است و برنامه‌هاي بعدي‌اش كي، پخش خواهد شد.

انگار در رسانه ملي ما، مخاطب، بي‌ارزش‌ترين عامل است و حتي آن‌قدر ارزش ندارد كه به او بگويند برنامه مورد علاقه‌اش كي پخش خواهد شد، چند مرتبه پخش شده و يا چند مرتبه ديگر پخش خواهد شد. چه بسيار برنامه‌هايي كه سر وقت پخش نمي‌شود و گاهي حتي در موعد مقرر ـ اصلا ـ پخش نمي‌شود كه نه به مخاطب علاقه‌مندش، تعييرات زماني از قبل اطلاع داده مي‌شود و نه از وي عذرخواهي‌اي صورت مي‌گيرد.